آموزشی

فرش مراکشی چیست؟ آشنایی با ویژگی های آن

فرش مراکشی

معرفی فرش مراکشی

تولید و بافت فرش از جمله هنرهای بی بدیلی است که در تاریخ به عنوان با ارزش‌ترین و مهم‌ترین صنعت به ثبت رسیده است. هر کشوری که در آن بافندگی رونق چشمگیری دارد، به طور قطع تولید فرش در انواع دستی و ماشینی نیز در دستور کار قرار دارد. تولید فرش‌های دستبافت بیشتر در شهرهای کوچک، روستاها، در میان عشایر و قبایل مختلف یک کشور صورت می‌گیرد. به همین دلیل هم هست که وقتی به فرش‌ها و نیز آثار هنری دیگر یک کشور دقت می‌کنید، از فرهنگ و آداب و رسوم مردم آن کشور ردی عمیق مشاهده می‌کنید. به سبب همین تفاوت، صادرات فرش به کشورهای دیگر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.  بی شک برای بسیاری از مردم آشنایی با فرهنگ و ارزش‌های مردم دیگر کشورها جذابیت خاصی دارد. به همین دلیل استفاده از اشیایی که حال و هوای تازه‌ای به دکوراسیون خانه هدیه می‌دهد واقعاً با ارزش است. یکی از المان‌هایی که می‌توانیم در دکوراسیون خانه از آن استفاده کنیم، فرش مراکشی است که در ادامه به معرفی آن‌ می‌پردازیم.

تاریخچه‌ای از فرش‌های مراکشی

فرش‌های مراکشی یا Beni ourain منسوجاتی هستند به طور سنتی در مراکش بافته می‌شوند. این فرش‌ها از زمان پارینه سنگی توسط مردم بومی و قبایل مراکشی به دلیل کاربرد آنها و نه برای اهداف تزئینی بافته می‌شدند. فرش‌های مراکشی قرن بیستم به طور گسترده‌ای در کلکسیون‌های کشورهای غربی جمع آوری می‌شوند و شاید بتوان گفت بافت و تولیدشان توسط قبیله‌هایی صورت می‌گیرد که به دنبال آموزش‌های آکادمیک و رسمی نیستند. شاید همین امر علت خاص و با ارزش بودن فرش‌های مراکشی باشد.

سنت فرش‌ بافی در مراکش تقریباً دارای قدمتی به اندازه‌ی هر جای دیگری از جهان است. پذیرش زود هنگام تولید و بافت فرش توسط مراکشی‌های بومی تا حد زیادی به دلیل آب و هوای متمایز منطقه است. طبق مشاهده‌ها فرش‌های مراکشی در دو نوع خیلی ضخیم و خیلی سبک تولید می‌شوند. برخی از ای فرش‌ها ممکن است بسیار ضخیم و سنگین باشند و بتوان از آن‌ها در کوه‌های پوشیده از برف کوه‌های اطلس استفاده کرد. برخی دیگر نیز ممکن است تخت بافته و سبک باشند که به طور ویژه مناسب استفاده در آب و هوای گرم صحرا باشد.

قبایل عشایری مراکش و بربر از فرش‌های شمع دار، گره دار و تخت بافته شده‌ی مراکشی به عنوان روکش تخت و تشک خواب و همچنین برای زینت دادن خود و خانه‌شان و نیز کفن‌ برای مردگان نیز استفاده می‌کردند. برخی از این فرش‌ها را در اندازه‌های کوچک‌تر تولید می‌کردند و به عنوان زین اسب و شتر مورد استفاده قرار می‌دادند.

طرح‌هایی که بیشتر در فرش‌های مراکشی قابل مشاهده هستند، طرح‌های باستانی و برخواسته از سنت مردم مراکش است که مانند میراثی ارزشمند از بافنده‌ای به بافنده‌ی دیگر منتقل می‌شود.

اکثر شهرهای بزرگ دارای سبک یا ویژگی منحصر به فرد طراحی هستند که تفاوتی بزرگ میان فرش‌هایی که در آن مکان‌ها تولید می‌شود ایجاد می‌کند. مهم‌ترین شهر مراکش از نظر تولید فرش شهر فس (به انگلیسی Fes) می‌باشد که در کنار رباط، مکناس و شهر مراکش به عنوان شهرهای شاهانه شناخته می‌شوند. می‌گویند که در قرن سیزدهم و در واقع در دوران سلسله مارینید این شهر به دوران طلایی خود از نظر میزان اهمیت رسید. شهر رباط هم به داشتن فرش‌های بافته شده با عناصر گل و الماس شکل، نقوش ترکی و زمینه‌ای کاملاً عاری از نقش و نگارهای اضافی مشهور است.

با همه‌ی این‌ها در تعاریف کلی، اینطور گفته می‌شود که فرش‌های مراکشی در قبایل بنی اورین بافته می‌شدند که به مراکشی معروف است.

ویژگی‌های فرش مراکشی

فرش مراکشی

اگر بخواهیم برای فرش‌های مراکشی ویژگی‌هایی را در نظر بگیریم، به طور قطع می‌توانیم به سبک وزن بودن و لطافت سطح آن اشاره کنیم که از مهم‌ترین و اصلی‌ترین‌ ویژگی‌های آن است. علت این است که در بافت فرش‌های مراکشی از پشم و الیاف خالص گوسفندی استفاده می‌شود که در کنار نرمی و لطافت، دوام و ماندگاری بالایی نیز دارد و همین موارد مشتریان زیادی را به خرید این فرش‌ها ترغیب می‌کند.

طرح

در مورد طرح و الگوی به کار رفته در فرش‌های مراکشی باید بگوییم که در آن اشکال هندسی ساده‌ای به کار رفته که در عین حال زیبایی خود را نیز حفظ کرده است. سادگی و در عین حال زیبایی، این فرش‌ها را در دسته‌های فرش‌های مدرن قرار می‌دهد که عاری از نقش‌ و نگارهای شلوغ و ترکیبی است.

رنگ

فرش‌ها و قالیچه‌های مراکشی زیبایی منحصر به فردی دارند اما این بدین معنا نیست که رنگ‌های به کار رفته در آن‌ها از نوع بسیار پررنگ و یا اشباع شده است، بلکه برعکس رنگ‌های طبیعی که در آن استفاده شده ماندگاری آن را تنظیم می‌کند. منظور ما از رنگ طبیعی، رنگ خود پشم‌های گوسفندی است که در تولید الیاف فرش به کار می‌رود، در واقع پشم‌ها را رنگ نمی‌زنند تا رنگ طبیعی خود را داشته باشد. این کار شاید به سلیقه‌ی برخی افراد جالب نباشد، اما کمترین فایده‌ای که دارد این است که افراد مبتلا به حساسیت که نباید در معرض الیاف و پرزهای مصنوعی فرش قرار بگیرند، در امان خواهند بود. بسیاری از طراحان داخلی دکوراسیون، به افرادی که برای اتاق کودک به دنبال فرش مناسب هستند، فرش‌های مراکشی را پیشنهاد می‌دهند.

البته که نباید اینطور نتیجه‌گیری کنیم که تمام فرش‌های مراکشی با رنگ طبیعی و یک‌دست هستند، زیرا اگر این چنین می‌بود این فرش‌ها طرفداران زیادی پیدا نمی‌کردند. در بافت و تولید این فرش‌ها بسته به نخ و الیافی که درآن‌ها به کار رفته از رنگ‌های براق و شادی نیز استفاده می‌کنند به صورتی که هر طبع و سلیقه‌ای‌ را به خود جذب کند.

شست و شو

فرش‌های مراکشی را به علت سبک بودن به راحتی می‌توان مورد شستشو قرار داد. جنس تار و پود این فرش‌ها به گونه‌ای است که کمتر لکه به خود می‌گیرد و در صورت آلوده شدن به راحتی می‌توان آن را تمیز کرد.

هزینه

یکی دیگر از ویژگی‌های مثبت فرش‌های مراکشی، قیمت رقابتی و مناسب در کشورهای مختلف است که آن‌ها را به گزینه‌ای مناسب برای خریداران تبدیل کرده است. اما در نهایت هزینه‌ای که برای خرید فرش از شما دریافت می‌کنند کاملاً وابسته به طرح و اندازه‌ای است که انتخاب می‌کنید.

برای افرادی که سلیقه‌های خاص دارند و نیز برای زوج‌هایی که به تازگی زندگی مشترک خود را آغاز کرده‌اند، فرش‌های مراکشی گزینه‌ی خوبی برای اضافه شدن به دکوراسیون به نظر می‌رسد. به این علت که در فرش‌های مراکشی به علت ساده بودن زمینه می‌توان هر نقشی را به آن اضافه کرد که این خود به ایجاد تنوع طرح و الگو کمک می‌کند. به علاوه که این فرش‌ها را هم در دکوراسیون‌های مختلف از جمله سبک روستیک، مینیمال و مدرن نیز می‌توان به کار برد.

فرش‌های ماشینی مراکشی

بسیاری از مردم در سراسر جهان طرفدار هنر و زیبایی فرش‌های مراکشی هستند، به همین دلیل در مراکش کارخانه‌های فرش ماشینی راه اندازی شد. فرش‌های مراکشی که به روش ماشینی تولید می‌شوند، دارای طرح و ویژگی‌های فرش مدرن هستند که آن‌ها را برای استفاده در اتاق خواب والدین، اتاق خواب کودک، آشپزخانه و پذیرایی به گزینه‌ای مناسب تبدیل می‌کند.

در بافت فرش‌ها و قالیچه‌های مراکشی از الیاف پلی استر مانند پلی پروپیلن و پلی اوژن استفاده می‌شود که همین امر به کاهش قیمت فرش کمک می‌کند. در مقایسه با فرش‌های تولید شده با الیاف اکریلیک، می‌توان گفت که فرش‌های مراکشی پرز نمی‌دهند و این واقعاً مزیت مهمی به حساب می‌آید. علت این امر این است که هنگام تولید فرش الیاف ویکرون آن را هیت ست می‌کنند و همین کار فرش را از دسته‌ی فرش‌های آلرژی زا خارج می‌کند.

به علاوه این که فرش‌هایی که با الیاف پلی استر بافته می‌شوند، رنگ‌هایی شاد و زیبا دارند. همینطور در دسته‌ی فرش‌های ماشینی نرم و با لطافت قرار می‌گیرند.

شانه، ابعاد و ضخامت فرش‌های مراکشی

به احتمال زیاد شما هم از دسته افرادی هستید که هنگام خرید به شانه فرش و تراکم آن اهمیت زیادی می‌دهند. درست است که هر چه تراکم یا شانه‌ی فرش بیشتر باشد کیفیت آن نیز بهتر است، اما این امر صرفاً در فرش‌هایی با نقش و نگارهای ظریف اهمیت دارد. در فرش‌های مراکشی به خاطر بافت کم نقش و ساده، شانه و تراکم بالا فاکتور مهمی به حساب نمی‌آید. فرش‌های ایرانی طرح افشان نمونه‌ی خوبی از تعداد بالای گره‌های موجود در بافت هستند که باعث می‌شود شانه بالاتری داشته باشند و جزئیات بیشتری در آن‌ها دیده شود و باعث به وجود آمدن زیبایی خیره‌کننده‌ای در این فرش‌‌ها شود.

اکثر فرش‌های مدرن و فانتزی که امروز در بازار می‌بینیم، با شانه و تراکم پایین بافته می‌شوند زیرا بسیار کم نقش و ساده هستند.

تعداد شانه‌ی فرش‌‌های مراکشی را از ۵۰۰ تا ۷۰۰ شانه در نظر می‌گیرند، اما تراکم آن‌ها بین ۱۴۰۰ تا ۲۱۰۰ متغیر است.

ضخامت فرش‌های مراکشی وابسته به شانه و تراکم این فرش‌ها است. یعنی هر چه شانه و تراکم فرش بیشتر باشد، ضخامت بافت آن کمتر می‌شود. بنابراین می‌توانیم دسته‌بندی زیر را انجام دهیم:

  • فرش ۴۴۰ شانه ضخامتی حدود ۱۲ میلی‌ متر دارد.
  • فرش ۵۰۰ شانه ضخامتی حدود ۱۱ میلی متر دارد.
  • فرش ۷۰۰ شانه ضخامتی حدود ۱۰ میلی متر دارد.

اگر می‌پرسید که آیا این اعداد همیشه مقداری ثابت هستند، باید بگوییم خیر. بسته به کارخانه و برندی که این فرش‌ها را تولید می‌کند ضخامت آن می‌تواند متغیر باشد. شاید برخی از تولیدکنندگان تصمیم بگیرند که ضخامت کمتر از ۱۰ میلی متر و برخی دیگر بخواهند فرش را با ضخامت بالای ۱۲ میلی متر تولید کنند. اما چیزی که همیشه ثابت است این است که فرش‌های مراکشی را در دسته‌ی فرش‌های با ضخامت بالا قرار می‌دهند. این ویژگی می‌تواند بسیار کارامد باشد، چرا که هنگام راه رفتن بر روی آن علاوه بر حس راحتی که می‌کنید از وارد شدن فشار زیاد به استخوان‌ها جلوگیری می‌شود. به همین جهت از این فرش‌ها در فضاهایی که رفت و آمدهای زیادی دارد استفاده می‌شود.

ابعاد فرش مراکشی را به طور عمده به اندازه‌ی قالیچه‌های ۴ متری یا فرش‌های ۶ متری در نظر می‌گیرند. اگر علاقمند به خرید فرش مراکشی در سایز بزرگ‌تر هستید، ۱۲ متری آن نیز وجود دارد.

فرش مراکشی در دکوراسیون داخلی خانه

فرش مراکشی

هنگام انتخاب المان‌های مختلف برای تکمیل دکوراسیون داخلی خانه همیشه بهترین گزینه‌ها وفق‌پذیری بالایی با سبک‌‌های دکوراسیون جدید دارد. طراحی و نقشه‌ی فرش‌های مراکشی به گونه‌ای است که این فرش‌ها را در دسته‌ی فرش‌های مدرن و وفق‌پذیر قرار می‌دهد. تنوع در فرش‌های مراکشی دستبافت زیاد نیست اما در نوع ماشینی آن دست شما برای انتخاب باز خواهد بود. علت دیگری که فرش‌های مراکشی را برای دکوراسیون داخلی خانه به انتخابی معقول تبدیل می‌کند این است که این فرش‌ها در اندازه‌های بسیار بزرگ تولید نمی‌شوند. از آن جایی که در دکوراسیون‌های مینیمال، مدرن و یا حتی کلاسیک مدرن از فرش‌های دیوار تا دیوار و بسیار بزرگ به ندرت استفاده می‌کنند، فرش‌های مراکشی گزینه‌ی بسیار خوبی هستند.

فرش‌ مراکشی به علت داشتن طرح‌های ساده توجه افراد علاقمند به سبک دکوراسیون روستیک و سنتی را هم به خود جلب می‌کند. از این فرش‌ها می‌توان در قسمت‌های مختلف خانه استفاده کرد. به عنوان مثال، برای زیر میز ناهاری و در آشپزخانه‌های بزرگ می‌توان این فرش‌ها را به کار برد. پر فروش‌ترین رنگ‌ در این فرش‌ها رنگ‌های طوسی و نقره به علت تطبیق‌پذیری بالا با دکوراسیون‌های مدرن بوده است. البته که این فرش‌ها برای اتاق خواب والدین و اتاق خواب کودک نیز بسیار عالی هستند.

سخن آخر

فرش مراکشی را می‌توانید به راحتی در بازار فرش پیدا کنید اما این مسئله مشروط بر این است که به تمام ویژگی‌های فرش مراکشی اصل آگاه باشید. فروشگاه‌های اینترنتی معتبری نیز برای خرید فرش‌های خارجی وجود دارند، اما قبل از هر چیزی از انتخاب طرح و تناسب آن با فضایی که در اختیار دارید اطمینان حاصل کنید.

 

[ratemypost]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *