آموزشی

با فرش کاشان و ویژگی های آن آشنا شویم!

فرش کاشان

 تولید فرش در کاشان

شهر کاشان در فاصله‌ی حدود ۲۵۰ کیلومتری تهران و در جنوب کویر نمک و دریاچه قم قرار دارد. در گذشته کاشان محل سکونت قبایلی به نام کاسویا کاشو بوده که آثاری منحصر به فرد از خود به جای گذاشته است. البته که علت نام گذاری این شهر به این نام از واژه‌ی کاسیان شروع شد، سپس به کاشیان و در آخر به نام امروزی آن یعنی کاشان تغییر یافت. این شهر از نظر صنعتی اهمیت ویژه‌ای دارد. علت اهمیت آن هم به کارخانجاتی که در آن وجود دارد برمی‌گردد که هر یک بیشترین میزان تولیدات یک محصول را در کل کشور به خود اختصاص داده‌اند. در این مقاله با فرش کاشان و ویژگی‌های آن آشنا شویم.

کاشان شهر خیلی بزرگی نیست اما بیش از هفتاد درصد فرش ماشینی که در داخل ایران به آن نیاز داریم، در کاشان تولید می‌شود. به همین جهت به کاشان لقب پایتخت فرش ماشینی ایران را داده‌اند. می‌پرسید چرا؟ زیرا اگر به تاریخ نگاهی بیاندازیم، متوجه می‌شویم که فرش‌های ماشینی ایرانی برای اولین بار در شهر کاشان و در کارخانجاتی که تولیدات ابریشم و مخمل داشتند، تولید شدند.

تاریخچه‌ی فرش کاشان

کاشان به تولید فرش‌های با کیفیت دستی و ماشینی شهرت زیادی دارد. البته که فرش‌های دستی فوق العاده زیبا و با کیفیتی نیز در این شهر تولید می‌شوند. اولین کارخانه‌ی تولید فرش در این شهر در سال ۱۳۱۳ ه.ش. راه اندازی شد. بسیاری از مردم هر ساله به شهر کاشان سفر می‌کنند تا به طور مستقیم از کارخانجات و فروشندگان فرش، کالای مورد نظر خود را خریداری کنند. در طول تاریخ افراد مشهوری مانند مارکوپولو، آنتوان شارلی و کارترایت نیز به این شهر سفر داشته‌اند و در سفرنامه‌های خود از کاشان به عنوان شهری که پر است از اطلس، تافته و مخمل، زری ساده، ابریشم مخلوط به طلا و نقره، قالی و قالیچه، ظروف چینی و کاشی یاد کرده‌اند.

اگر بخواهیم زمانی را برای شروع تولید و رونق فرش‌ کاشان در نظر بگیریم، باید به ۱۲۰ سال قبل برگردیم که واردات پشم استرالیایی مرینوس به ایران صورت گرفت. به خاطر محل قرارگیری شهر کرمان و خشکسالی‌های پی در پی مردم راه درآمدی غیر از تولید فرش نداشتند. همین مسئله سبب شد تا تولید فرش در شهر کاشان حرف زیادی برای گفتن داشته باشد. سابقه‌ی درخشان و تجربه‌ی تولیدکنندگان فرش کاشان سبب محبوبیت زیاد آن شده است. اما علت این محبوبیت تنها پیشینه‌ی درخشان فرش کاشان نیست، بلکه ویژگی‌های منحصر به فردی نیز وجود دارند که در ادامه به آن می‌پردازیم.

ویژگی های فرش‌ دستبافت کاشان

همانطور که می‌دانیم فرش دستبافت حاصل هنر و زحمت دستان فرش بافانی است که زمان و انرژی زیادی را صرف آن می‌کنند. به همین جهت به هیچ عنوان قیمت و ارزش هنری پایینی را برای آن متصور نمی‌شویم. یک سوم فرش دستبافتی که در جهان خرید و فروش می‌شود، تولید ایران بزرگترین صادرکننده فرش در جهان است.

فرش دستبافت کاشان در سه طرح اصلی تولید می‌شود:

  • طرح افشان: این طرح به مراتب جدیدتر از طرح‌های دیگر است. در این طرح لچک و ترنجی دیده‌ نمی‌شود اما حاشیه‌هایی که در آن دو طرح بود، در این فرش‌ هم وجود دارد. طرح افشان همانطور که از نامش پیداست الگوی خاص و هندسی منظمی ندارد و در آن گل‌هایی با ساقه‌های بلند، پربرگ و در هم تنیده دیده می‌شود.
  • طرح خشتی (قابی): طرح خشتی دارای قاب‌هایی خشت مانند در سراسر فرش است که در هر قاب چهارگوش مربع و یا مستطیلی شکل آن طرح‌های متفاوتی جا خوش کرده است. طرح‌های داخل یک قاب با طرح‌های داخل قاب دیگر شباهت و تناسبی ندارد و همین عدم تناسب این فرش را برای دکوراسیون داخلی خانه به گزینه‌ای عالی تبدیل می‌کند.
  • طرح ترنج: همه‌ی انواع فرش دستبافت کاشان زیبا و چشم نوازند اما طرح لچک ترنج با جایگاه ویژه‌ای که در میان طرح‌های دیگر دارد، در سراسر جهان فرشی با ارزش و پر طرفدار به شمار می‌رود.

هر سه طرح را بر روی دارهای قالی به سبک سنتی و البته گاهی با کمک دستگاه‌های مخصوص می‌بافند. اما فرش‌های کاشان ویژگی‌های دیگری را نیز دارا می‌باشند که این فرش‌ها را از محصولات دیگر شهرها و کشورها متمایز می‌کند. می‌توانیم ویژگی‌های فرش کاشان را به صورت زیر دسته‌بندی کنیم:

  • در فرش‌های تولید شده در کارخانجات کاشان ارتفاع خاب فرش و قالی نه کوتاه است و نه بلند.
  • فرش کاشان را با ظرافت تمام بافت می‌زنند و تصویر نهایی به زیبایی هر چه تمام‌تر به نمایش در می‌آید.
  • اسلیمی‌های سفیدرنگ را می‌توان در اطراف لچک و ترنج فرش‌های کاشان مشاهده کرد.
  • رنگی که در فرش کاشان به طور معمول به عنوان رنگ زمینه به کار گرفته می‌شود، لاکی است با حاشیه سرمه‌ای.
  • برای احترام به سلایق مختلف مشتریان، تغییراتی در رنگ‌بندی فرش کاشان از گذشته تا به امروز صورت گرفته است. در گذشته رنگ بندی فرش‌ها بسیار زنده و پررنگ بود اما کم کم به مرور زمان رنگ‌ها ملایم‌تر شدند. به همین جهت در دکوراسیون مدرن و مینیمال هم می‌توان از آن‌ استفاده کرد.

چطور فرش دستبافت اصلی کاشان را تشخیص دهیم؟

فرش کاشان

یکی از سوالاتی که ممکن است با آن مواجه شده باشید این است که چطور هنگام خرید فرش دستبافت اصلی کاشان را شناسایی کنیم؟ با انجام چند کار ساده می‌توانید تشخیص دهید فرشی که خریداری می‌کنید دارای اصالت و بهترین کیفیت است.

۱- در صورت رضایت فروشنده، دستمالی مرطوب بر روی فرش بکشید. اگر رنگی به دستمال پس داد به طور قطع می‌توانیم بگوییم که رنگ‌هایی که به الیاف آن زده‌اند از نوع نامرغوب است و عدم ثبات و ماندگاری آن با گذشت زمان سبب رنگ و رو رفتگی و از دست رفتن زیبایی فرش شما می‌شود.

۲- گوشه‌ی فرش را بلند کنید تا نگاهی به پشت آن بیاندازید. آیا گره‌های آن مرتب و در کنار هم چیده شده‌اند؟ اگر پاسخ شما مثبت است با فرش دستبافتی مرغوب سر و کار داریم.

۳- اطمینان حاصل کنید که الیاف به کار رفته در آن از نوع طبیعی باشد تا در دراز مدت موجب حساسیت نشود.

۴- خط تقارنی در ذهن رسم کنید. رنگ و نقش فرش دستبافت کاشان در دو سمت این خط تقارن باید یکسان و متقارن باشد. قبل از همه چیز اطمینان حاصل کنید که این بررسی را با کمک نور طبیعی انجام می‌دهید. زیرا نورپردازی بسیاری از مغازه‌ها فرش‌ها را طور دیگری جلوه می‌دهد.

در صورت رعایت نکات فوق فرش خریداری شده تا سال‌های سال مهمان خانه‌ی شماست و روز به روز زیباتر و جا افتاده‌تر می‌شود.

ویژگی های فرش ماشینی کاشان

فرش‌های تولید شده در شهرهای مختلف ویژگی‌های مختلفی را با خود دارند که امضای آن‌ها محسوب می‌شود. در فرش‌های کاشان تراکم بالا بارزترین ویژگی به شمار می‌رود. فرش‌ کاشان در اندازه‌های استاندارد ۶ متری (کوچک‌ترین)، ۹ متری (سایز متوسط) و ۱۲ متری (سایز بزرگ) تولید می‌شود. برای تولید فرش در هر یک از این ابعاد، اندازه‌ها را به صورت پیش فرض به دستگاه می‌دهند تا با دقت تنظیم شده طول و عرض فرش با طبق انتظار ببافد. تعداد شانه‌ها نیز در فرش کاشان به طور معمول ۷۰۰ شانه، ۱۰۰۰شانه و نیز ۱۲۰۰ شانه است.

در برخی از شرکت‌ها فرش ماشینی ۱۵۰۰ شانه نیز تولید می‌شود. همان طور که می‌دانید فرش ماشینی ۱۵۰۰ شانه به دلیل تراکم بالا، فرشی ارزشمند محسوب می‌شود. فرش‌های ۱۵۰۰ شانه ماشینی زیباترین و با جزئیات‌ترین طرح‌ها را به نمایش در می‌آورند. به همین جهت از این فرش‌ها بیشتر به عنوان تابلو فرش و برای قسمت‌های کم کاربرد و تزئینی منزل استفاده می‌کنند.

تولید فرش های ماشینی کاشان

فرش‌های ماشینی تولید شده در کارخانجات کاشان دارای تنوع زیاد در جنس، طرح و نقش و نیز تراکم هستند. همین مسئله به افرادی با سلایق متفاوت کمک می‌کند تا هنگام خرید بهترین انتخاب خود را پیدا کنند.

تفاوت در جنس فرش کاشان به این صورت است که ممکن است فرشی از جنس پلی استر، دیگری از آریلیک هیت ست شده و یا نخ‌های ورژین باشد. اما در کارخانه‌های با سابقه‌ی طولانی و درخشان از بهترین مواد اولیه برای تولید فرش ماشینی کمک گرفته می‌شود، به نحوی که مشتری واقعاً تفاوت را با فرش‌های تولید شده در کارخانه‌های معمولی حس می‌کند. اینکه از چه مواد اولیه در تولید فرش استفاده شده باشد دوام و ماندگاری آن را تضمین می‌کند.

در تولید فرش ماشینی کاشان، از جدیدترین دستگاه‌ها و ماشین آلات دنیا استفاده می‌شود. متخصصان و هنرمندان زیادی در تولید فرش زیبای کاشان دست دارند تا نتیجه‌ای استثنایی رقم بزنند.

در پشت فرش کاشان کاغذی چسبانده می‌شود که به عنوان شناسنامه‌ی فرش شناخته می‌شود. در این شناسنامه دستگاه‌هایی که در تولید فرش به کار گرفته شده‌اند، نام شرکت تولیدکننده، کشوری که فرش در آن تولید شده و اطلاعاتی از این دست ذکر می‌شود. وجود این شناسنامه تضمینی است بر کیفیت و اصالت محصولی که خریداری می‌کنید.

نخ و الیاف به کار رفته در فرش کاشان

بافت فرش از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. الیاف به کار رفته در آن در سه نوع خاب (پرز)، نخ تار و نخ پود است. تار و پود چیزی نیست که در ظاهر فرش بتوانیم آن را مشاهده کنیم و در واقع مانند اسکلت یک ساختمان عمل می‌کند و بنیه‌ی آن است. جنس نخ تار و پود در اکثر موارد پنبه و پلی استر است. نخ خاب یا همان پرز، همان نخی است که به دور نخ پود می‌پیچند و آن را در عمق فرش محکم می‌کنند.

انواع نخ خاب یا پرز عبارتند از:

۱- نخ آکریلیک با درصد ۵/۱۰ (ده و نیم) که به صورت دولا و کاملاً خالص است.

۲- ترکیب نخ‌ آکریلیک با پلی پروپیلن که هنگام ریسیدن به هم پیچیده می‌شوند.

۳- پلی پروپیلن صد در صد که به آن بی سی اف (B.C.F) و یا (P.P) هم گفته می‌شود.

قیمت فرش های کاشان

همانطور که پیش‌تر اشاره کردیم، کاشان شهری صنعتی و مهد فرش ماشینی ایران به حساب می‌آید. به این معنا که حدود ۱۲۰۰ شرکت تولید فرش ماشینی در این شهر مشغول به فعالیت هستند. اما این تعداد زیاد چگونه محصولات خود را به فروش می‌رسانند؟

حقیقت این است که رقابت، رشد و در واقع دوام آوردن در یک بازار خاص نیازمند رعایت نکاتی است که اگر تولیدکننده به آن اشراف کامل نداشته باشد احتمال موفقیت شرکتش را به شدت پایین می‌آورد. اما تقریباً تمامی شرکت‌های تولید فرش در کاشان موفق و پرسود هستند. دلیل این مسئله این است که هر یک از این شرکت‌ها تلاش می‌کنند تا فرش‌هایی با جنس و کیفیت بهتر و در عین حال قیمت تمام شده پایین‌تر تولید کنند تا مشتریان بیشتری را به خود جذب کنند.

فرش کاشان را چطور خریداری کنیم؟

برای بسیاری از افراد امکان جستجو در تک تک مغازه‌های فروش فرش در کاشان وجود ندارد. به همین دلیل بازارهای مجازی و فروشگاه‌های آنلاینی به وجود آمده‌اند که با جستجوی ساده به مشتریان امکان بررسی، مقایسه و ثبت سفارش را می‌دهند. ممکن است با خود فکر کنید که خرید فرش به خصوص اگر نوع گران قیمت آن باشد، کاری حساس و پر ریسک است و لازم است که این کار حضوری صورت بگیرد. کاملاً درست است. اما نکته‌ی مثبتی که وجود دارد این است که بسیاری از شرکت‌ها به مشتریان امکان بازگشت کالا در صورت عدم تطابق با سفارش، وجود هر گونه مشکل، آسیب و یا حتی اشکال در بسته‌بندی را می‌دهند. به این ترتیب می‌توانید با خیال راحت به خریدن فرش مورد علاقه تان بپردازید. اما اگر هنوز هم جای تردید باقیست پیشنهاد می‌کنیم که حضوراً و با پرس و جو و مشورت به خریدن فرش دلخواه‌تان بپردازید.

 

[ratemypost]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *