قالی چگونه ساخته میشود و کاربرد آن

قالی بافی جزء ضروری فرهنگ ایرانی و هنر ایرانی است. در گروه قالی‌های شرقی تولید شده توسط کشورهای «کمربند قالی»، فرش ایرانی با تنوع و ظرافت طرح‌های چندگانه خود برجسته است.

قالی‌ها و قالی‌های ایرانی در انواع مختلف به موازات قبایل کوچ نشین، در کارگاه‌های روستا و شهر و کارخانه‌های دربار سلطنتی بافته می‌شد. به این ترتیب، آنها نشان دهنده خطوط متفرقه و همزمان سنت هستند و تاریخ ایران و مردمان مختلف آن را منعکس می کنند.

قالی‌هایی که در قرن شانزدهم در کارخانجات دربار صفوی اصفهان بافته می‌شد، به دلیل رنگ‌های ظریف و طرح هنرمندان مشهور است و در موزه‌ها و مجموعه‌های خصوصی در سراسر جهان نگهداری می‌شود. نقوش و طرح‌های آنها سنت هنری را برای کارخانه‌های درباری ایجاد کرده است که در تمام دوران امپراتوری ایران تا آخرین سلسله سلطنتی ایران زنده نگه داشته شده است.

برای تولید فرش، فراگیری ساخت دار قالی بافی اولین موضوع مهمی است که باید به آن توجه کرد. دار قالی که چارچوبی برای نگهداری فرش در تمام مراحل فرش است انواع مختلفی دارد مانند : دارعمودی،افقی وهوشمند، که هرکدام از آنها در مناطقی از کشور مورد استفاده هستند.

برای آشنایی بیشتر با مطالب ذکرشده با زیلوکس همراه باشید.

چگونه دار قالی ساخته میشود

 

دارقالی بافی چیست؟

به پایه ای که تار و پود فرش را نگه می دارد و تا پایان مرحله بافتن و قالی بر روی آن سوار است دار قالی بافی گفته می شود. این پایه ها معمولا به شکل چارچوپ هستند و ازقدیم با چوب ساخته می شوند اما امروزه دارهای فلزی طراحی شده اند که کار با آنها راحت تراست

انواع دار قالی بافی :

بطور کلی دارهای قالی بافی به سه  دسته تقسیم میشوند :

قدیمی ترین نوع دار قالی که از چوب ساخته می شود و بصورت افقی بر روی زمین قرار میگیرد.

۲- دارعمودی:

این مدل بخاطر نوع ساختارش جای کمتری را اشغال میکند میتوان پایه های آن را بالاتر قرار داد تا از نیمکت یا حتی صندلی های طبی برای نشستن استفاده کرد.

۳_ دار مکانیکی هوشمند:

در این مدل به دلیل راحتی در جا به جای تیرها، چله کشی و … به مدت زمان بسیار کمتری برای بافت فرش نیاز است و همچنین آسیبی به هنرمند وارد نمی شود.

مناطق مورد استفاده انواع دار قالی :

امروز هنوز در بسیاری از روستاهای سنتی ایران، دار قالی بصورت افقی و از جنس چوب ساخته می شود و برای بافت انواع فرش ها و قالیچه ها به کار می روند، عشایر ایرانی و مناطق ترکمن نشین هم هنوز برای پیاده کردن این هنر ارزشمند بر پهنه تار و پود، از این نوع دار استفاده می کنند.

این نوع دار در مناطق سنتی تر بصورت ثابت است و در مناطق آذربایجان و ترک نشین بیشتر از نوع دار عمودی تبریزی استفاده می کنند.

دارقالی بافی چیست؟

اجزای تشکیل دهنده دار قالی بافی:

قبل از آنکه بخواهیم به سراغ شناخت انواع دار قالی برویم تلاش می کنیم که به بررسی و شناخت اجزا و قسمت های مختلف آن بپردازیم ، مخصوصاً ویژگی هایی که در بین تمام مدل ها ثابت و یکسان می باشد. ما در اینجا اصلی ترین و عام ترین اسامی استفاده شده را برای شما بیان خواهیم کرد:

۱_ اسکلت اصلی دار (سردار ، زیردار،راست روها):

از مشخصاتی که در بین انواع دار قالی تقریباً در همه مدل ها ثابت است و ما  قصد داریم آن را برای شما بررسی کنیم اسکلت دار می باشد.

همانطور که می دانید اسکلت و چهار چوب دار ، دارای چهار وجه می باشد، دو وجه افقی که به موازات هم قرار می گیرند نقش آنها علاوه بر ایجاد شکل ظاهری دار، مهار چله ها می باشد. به میله استوانه ای بالایی در اصطلاح سردار گفته می شود و به میله پایین کار زیردار که می توانند هر دو چوبی یا فلزی باشند.

تا اینجای کار در مورد  میله های افقی صحبت کردیم و دو میله عمودی نیز در اختیار داریم که وظیفه آنها اتصال سردار به زیردار و نگهداری آنها می باشند، که به این میله ها راست رو گفته می شود

۲_کوجی یا نیره گی (گله، گرت کجو) :  

شاید در ابتدا با شنیدن این عنوان برایتان این سوال پیش بیاید این اسامی برای چی هستند؟ در واقع تمام این ۴ اسم یک وسیله را نشان می دهند که در بین انواع دار قالی استفاده می شود به جز دار “ترکی” که در ادامه بررسی خواهیم کرد.

کجو یک میله ساخت شده با چوب یا فلز می باشد (بسته به جنس اسکلت دار قالی) که تقریباً قطر آن ۵ سانتی متر است و نقشش در دار قالیبافی تنظیم چله ها و تفکیک آنها می باشد، همچنین این وسیله از کج شدن فرش نیز جلوگیری می کند.

اصولاً استفاده از کجو تنها در بافت فرش های دستبافی استفاده می شود که به روش فارسی (فرش هایی که با دست و بدون استفاده از غلاب) بافته می شوند و به همین خاطر در بین انواع دار قالی گزینه هایی وجود دارند که از کجو استفاده نمی کنند.

۳_چوب هافی:

همانطور که گفتیم در بین انواع دار قالی  اکثر مدل ها دارای کوجی می باشند، این دارها نیاز به یک چوب استوانه ای شکل هستند که عملیات پود کشی را آسان کند،  که این وسیله را در اصطلاح چوب هافی نام گذاری کرده اند.

در واقع این چوب با قرار گرفتن بین سردار و کجو و با قابلیت جابجایی به بالا و پایینی که دارد، می تواند با زیاد کردن فاصله ضربدری بین چله ها باعث شود که انجام عملیات پودکشی بسیار ساده تر انجام شود.

۴_فندک:

فندک در واقع بخشی از اسکلت دار به حساب می آید که در بین انواع دار قالی بیشتر در دارهای استان های غربی و تبریز استفاده می شود. فندک یک میله استوانه های می باشد که هم به صورت چوبی و هم فلزی ساخته می شود و در فاصله ۳۰ سانتی متری از سردار قرار می گیرد و دقیقاً شبیه به سردار کار می کند.

۵_گوه:

گوه زبانه ای مثلثی شکل می باشد که در دارهای چوبی برای شل و سفت کردن چله، مخصوصاً زمان هایی که می خواهند فرش را بچرخانند به پشت دار، استفاده می شود.

اجزای تشکیل دهنده دار قالی بافی

مراحل ساخت دار قالی بافی :

اکنون که با اجزای کلی دار فرش بافی آشنا شدید، با آراستا همراه باشید تا مراحل ساختن دار قالی بافی را یادبگیرید:

کنترل و تعیین جنس دار:

ابتدا باید جنس دار را تعیین کنید که اکنون بیشتر از جنس فلز می باشد.

مقاومت سر و زیر دار و راست روها :

نسبت به اندازه فرش و تعداد گره ها مقاومت سر و زیر دار و راست رو ها باید متناسب انتخاب شود.

کنترل قرار گیری تیرک ها :

بعد مقاومت سر و زیر دار و راست روها باید کنترل کنید که تیرک های دار کاملا عمودی و صاف باشند و هیچ گونه لقی نداشته باشند.

تنظیم فاصله ستون ها :

برای آسان شدن پودکشی و داشتن کنترل بر تار و پود فرش، فاصله راست رو های دار شما باید از عرض چله ها ۱۰ تا۱۵ سانت بیشتر باشد.

محل نصب :

سطحی که دار برروی آن برپا میشود بهتر است تا حد ممکن تراز باشد و دار بصورتی نصب شود که نور طبیعی یا مصنوعی از پشت چله ها به بافنده نتابد.

مراحل ساخت دار قالی بافی

مناطق مورد استفاده انواع دار قالی :

امروز هنوز در بسیاری از روستاهای سنتی ایران، دار قالی بصورت افقی و از جنس چوب ساخته می شود و برای بافت انواع فرش ها و قالیچه ها به کار می روند، عشایر ایرانی و مناطق ترکمن نشین هم هنوز برای پیاده کردن این هنر ارزشمند بر پهنه تار و پود، از این نوع دار استفاده می کنند. این نوع دار در مناطق سنتی تر بصورت ثابت است و در مناطق آذربایجان و ترک نشین بیشتر از نوع دار عمودی تبریزی استفاده می کنند.

فرش های بافته شده اغلب قیمتی دارند که برای اکثر مصرف کنندگان خارج از محدوده است . فرش کلاسیک ۱۰۰۰ شانه ماشینی با ماشین های برنامه ریزی شده کامپیوتری و خودکار الکترونیکی تولید می شوند. این ماشین‌ها توانایی ایجاد فرش‌هایی با طول و طرح یا طرح یکسان را با سرعت بالا دارند. با تولید سریع این قالی‌ها، امکان توزیع و فروش آن‌ها در بازار وسیع‌تری برای ایجاد گردش مالی سریع وجود دارد. همچنین این امکان را فراهم می‌کند که فرش‌های ماشینی با قیمت بسیار پایین‌تری به دلیل نیروی کار محدودی که برای تولید آنها انجام می‌شود، فروخته شود.

هنگام خرید فرش ماشینی می خواهید مطمئن شوید که نوع مناسب برای خانه یا محل کار خود را انتخاب کرده اید. درک برخی از اصطلاحات اساسی ساخت فرش به شما کمک می کند تا تعیین کنید چه نوع فرشی برای سبک زندگی یا کاربرد شما ایده آل است. اطلاعاتی که در این مقاله زیلوکس گفته شد به شما کمک میکند تصمیم بهتری داشته باشید.

به این مقاله امتیاز دهید.
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *