گبه چیست؟ | همه چیز درباره‌ی گبه | گبه و انواع آن ۲

اگر از علاقه‌‌مندان فرش‌های با طرح و نقش سنتی و اصیل باشید حتما نام گبه و فرش گبه به گوشتان خورده است. شاید هم به تازگی با این سوال مواجه شدید که “گبه چیست؟” . در ادامه در این باره توضیحی جامع و کاربردی خواهیم داد.

گبه

گبه نوعی زیرانداز است که همچون فرش بافی ارزش هنری بسیاری دارد بطوریکه امروزه در همه جای دنیا طرفداران بیشماری را به خود جلب کرده. برخی از محققان دلیل نامگذاری این قالیچه با عنوان گبه را ضخیم بودن و کاربرد آن در حفاظت نسبت به عوامل مختلفی چون سرما می‌دانند. تاریخچه پیدایش و تولید گبه به زمان انسان‌های اولیه برمی‌گردد چراکه آنها در ابتدا از پوست حیوانات مختلف به عنوان زیرانداز خود استفاده می‌کردند و به مرور زمان و با کسب تجارب توانستند از پشم حیوانات اهلی نخستین زیراندازهای تار و پودی را تولید کنند که یکی از آنها گبه می‌باشد.

گبه که به قالیچه خرسک نیز معروف است از جنس همان قالی می‌باشد با این تفاوت که در اندازه‌های کوچکتر و با پرزهایی بلندتر تهیه می‌شود و عمدتا هنر دست عشایر مناطق مختلفی چون بوشهر، شیراز، خراسان و … می‌باشد و در واقع جزو سرمایه اصلی این مردم محسوب می‌شود. می‌توان استان فارس را با قدمتی ۱۵۰ ساله در زمینه گبه بافی از پیشگامان این هنر در ایران دانست. این منطقه شامل ایل نشینانی چون ایلات قشقایی، خمسه، ممسنی و بختیاری می‌باشد و می‌توان به جرات گفت که گبه های بافت ترکان قشقایی فارس از بهترین‌هاست بطوریکه در خارج از کشور نیز از اعتبار خاصی برخوردار می‌باشد.

از دیگر مراکز مهم بافت گبه می‌توان از دو گنبدان، باشت، تل گر، چشمه بلقیس، ده شیخ و چرام در شهرستان کهکیلویه، ده علیا و ده سفلی علیا، برازجان و حوزه های روستایی شول و ده کهنه از استان بوشهر نام برد.

خرید آنلاین گبه

نوع بافت و مشخصات

از تفاوت‌های اصلی گبه با فرش یا قالی را می‌توان در عواملی چون سایز، بلندی پرزها (که بعضا به یک سانتیمتر هم میرسد) و شمار پود بیشتری که در آنها به کار می‌رود( که البته خود عاملی برای نرم بودن گبه ها نیز محسوب میشود) دانست.

خوشبختانه یکی از عواملی که سبب شده گبه ها را بتوان در انواع مختلف طرح و نقش یافت؛ نقش پردازی سنتی و ذهنی بافندگان آن است چراکه در بافت این نوع از زیر اندازها هیچ گونه نقشه‌ای وجود ندارد و هر بافنده‌ای هرآنچه در ذهن خود دارد را به مرحله اجرا در می‌آورد به همین علت به جرات می‌توان گفت اگر میلیون‌ها گبه را در کنار هم قرار دهید باز هم محال است در بین آن‌ها دو گبه با مشخصاتی کاملا یکسان پیدا کنید همین نکته نیز از دیگر مشخصه‌های با ارزش هنری این کالا می‌باشد.

این نوع قالی عمدتا به شکل فارسی باف و بر روی دارهای زمینی بافته می‌شود؛ با این حال ممکن است گاهی و در بعضی مناطق به روش ترکی باف نیز تهیه شوند. با وجود تنوع زیاد طرح و رنگ در گبه‌ها می‌توان گفت زمینه‌ گبه‌های تولیدی مناطق مختلف ایران اکثرا دارای رنگ‌های روشن نظیر سفید، کرم یا شیری می‌باشد. بافت گبه معمولا به وسیله‌ی پشم خودرنگ مخلوط با موی بز صورت میگیرد. این پشم‌ها پس از شستشو ریسیده و تابیده می‌شوند و سپس برای بافت مورد استفاده قرار می‌گیرند.

انواع طرح و نقش گبه

با وجود اینکه در گبه هیچ طرح از پیش تعریف ‌شده‌ای وجود ندارد با این حال شاید بتوان گفت یکی از نقش های اصلی گبه های ایرانی را طرحی به نام “کم” تشکیل میدهد. اصطلاح محلی “کم” در واقع متشکل از یک مربع مستطیل و یک ردیف لوزی در وسط آن می‌باشد که رئوس هر یک از لوزی‌ها، به رئوس لوزی‌های دیگر متصل است. گبه‌های اولیه‌ با توجه به اینکه برای نیاز و مصارف شخصی تولید می‌شدند عموما ساده و بدون نقش بودند اما به مرور زمان و با تجاری شدن این کالا بافندگان با الهام گرفتن از عواملی چون طبیعت ، آمال و آرزوهایشان طرح‌هایی متنوع و‌ نوین تولید کردند.

خرید آنلاین گبه

انواع طرح‌های گبه

طرح شیر

طرح شیر را میتوان یکی از عمده نقش های مشترک بین بافندگان مناطق مختلف دانست.

طرح خشتی یا قابی شکل

این طرح یکی از کابردی‌ترین نقش‌های گبه می‌باشد که بیشتر هم بین بافندگان فارس و بختیاری رواج داشته. اساس این طرح را قاب‌هایی منظم تشکیل می‌دهد که هر یک از قاب‌ها به صورت جداگانه طرحی هماهنگ با قاب‌های دیگر میسازد.

طرح حوض گبه

این طرح شکل ترنجیست که در وسط کار آمده و در واقع یک گل را تداعی می‌کند که از اطراف آن گل‌ها و غنچه‌هایی دیگر گسترش یافته‌ است.

طرح گل گبه

نقش گل رز در گبه به طرح گل گبه معروف است.

طرح ایلاتی

این طرح نشات گرفته از طبیعت محل زندگی عشایر است که از نظر ظاهری، اغلب در میان قاب‌های لوزی، دایره، مربع، مستطیل و بیضی شکل قرار دارد و هر کدام از این قابها با طرح‌های اصیل ایرانی مزین شده‌اند.

طرح درخت

در تاریخچه کهن ایران همواره درخت جایگاه مهمی داشته‌ و در میان همه آنها، درخت سرو به عنوان نمادی از شادی و درخت بید مجنون بعنوان نمادی از غم و اندوه بیشترین کاربرد را داشته‌ و دارد.

طرح راه راه

همانطور که از نام این طرح پیداست متشکل است از راه هایی که اغلب بصورت عمودی و اریب هستند.

طرح خانه در هم

این طرح مفهومی عرفانی در دل خود دارد و در واقع بین خانه هایی در هم، تصویری از مراحل زندگی از آغاز پیدایش تا پایان آن که رسیدن به گوهر ذات و وجود است را نشان می‌دهد.

طرح کف ساده

می‌توان گفت این گبه ها ی ساده به نوعی خانه های محقر روستاییان و زمین بی محصول آن‌ها را به تصویر می‌کشد.

تفاوت گبه‌های قدیمی و جدید

در قدیم گبه‌ها همگی خود رنگ بوده‌اند به این معنی که پشم گوسفندانی که در بافت آنها به کار برده می‌شد بدون تغییر رنگ استفاده می‌شدند؛ این پشم‌ها اغلب به رنگ‌های طبیعی سیاه، سفید و خاکستری بودند که بنا بر روحیه‌ی بافنده به کار گرفته می‌شدند. برای مثال اگر بافنده حال خوبی داشت از رنگ سفید بیشتر استفاده میکرد و بلعکس در حالت ناراحت بیشتر رنگ سیاه را به کار می‌برد. با گذشت زمان بافندگان با استفاده از رنگ‌های گیاهی و طبیعی گبه هایی رنگین‌تر و متنوع‌تر را ارائه کردند. اما امروزه برای سرعت بخشیدن به پروسه‌ی بافت گبه از رنگ‌های شیمیایی برای رنگ دادن به پشم‌ها استفاده میکنند.

برای مشاهده‌ی فرش‌های گبه‌ی زیلوکس کلیک کنید.

زیلوکس از جمله عرضه‌کنندگان فرش‌های مدرن ماشینی از جمله گبه است که در طرح‌ها و نقش‌های مختلف و با قیمت مناسب به شما عزیزان ارائه خواهد شد. شما عزیزان می‌توانید با مراجعه به بخش فروشگاه زیلوکس به مشاهده‌ی سایر فرش‌ها نیز پرداخته و در صورت علاقه‌مندی خریدی آسان همراه با رضایتمندی را تجربه کنید.

2 Comments

    Trackbacks and Pingbacks

    1. […] گبه چیست ؟ | همه چیز درباره‌ی گبه | گبه و انواع آن […]

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    تا حالا به این فکر کردی که مالک یک فرش فروشی بزرگ باشی؟! با زیلوکس فرش فروشی خودتو داشته باش...بزن بریم!
    support شرایط بیمه آتش سوزی رایگان!!بیمه آتش سوزی